SPK’dan kripto ve borsada kritik karar: Yabancılara pasaport şartı
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından Resmi Gazete’de yayımlanan yeni tebliğ, yabancı uyruklu gerçek kişilerin Türkiye’deki aracı kurum, portföy yönetim şirketi ve kripto varlık platformlarında hesap açma sürecini kökten değiştiriyor. Kurul, Türk vatandaşı olmayan bireylerin, çipli pasaport ve uzaktan kimlik doğrulama sistemiyle fiziksel olarak ülkeye gelmeden dakikalar içinde hesap açmasını sağlıyor. Bu kolaylığın arkasında, ICAO 9303 standardına uygun NFC desteği taşıyan pasaportların zorunlu kılınması ve pasaport üzerindeki bilgiler ile mikroçipte depolanan verilerin tam eşleşme şartı yer alıyor; temassız çip okuması başarısız olursa, uzaktan müşteri ilişkisi anında bloke ediliyor.
Yeni düzenleme, kimlik doğrulamanın ötesine geçerek adres ve konum teyidi adımını da içerecek şekilde genişletilmiş. Yabancı müşterilerin ikametgah belgesi, son üç aya ait elektrik, su ve doğalgaz faturaları ya da ilgili devletlerin kamuya açık veri tabanları üzerinden sıkı bir risk analiziyle taranması zorunlu. Adres teyidi eksik olan hesaplardan herhangi bir para, döviz, hisse senedi veya kripto varlık transferi yapılamayacak. Sistem, kullanıcının IP, port, cihaz kimliği, anlık coğrafi konum ve tarayıcı izleri gibi dijital ayak izlerini pasaport verileriyle çapraz sorgulayacak; en ufak bir uyumsuzluk tespit edilirse başvuru süreci tek taraflı iptal edilecek.
Para trafiği yönetimi de ciddi biçimde sıkılaştırıldı. SWIFT ağı üzerinden, pasaportla uzaktan onay alan yabancı müşteriler otomatik olarak yüksek risk grubu olarak sınıflandırılacak. Nakit akışları, müşterinin kendi adına yurt dışında açılmış banka hesapları üzerinden gerçekleştirilecek ve transfer mesajındaki kimlik verileri ile kayıt verileri tam eşleşmek zorunda. Her üç aylık periyotla portföy büyüklükleri ve yatırım tutarları, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) radarına raporlanacak. Kurumsal yapılar için de uzaktan kimlik doğrulama ile müşteri kabulü mümkün olacak; temsilcilerin yetkileri MERSIS ve Ticaret Sicili Gazetesi kayıtları üzerinden doğrulanacak. Gerçek faydalanıcı tespitinde bir açık tespit edilirse sistem, uzaktan işlem sürecini tamamen durduracak.
